Aile İlişkilerinden Doğan Diğer Hukuki Uyuşmazlıklar
Aile hukuku; evlat edinme, aile konutunun korunması, evlenmenin iptali, nişanlanmadan doğan talepler ve aile içi koruma önlemleri gibi farklı konuları kapsar. Her başvuruda doğru hukuki yolun, yetkili makamın ve talebe özgü sürelerin belirlenmesi gerekir.
Statü değişikliği isteyen davalarla parasal talepler ve acil koruma başvuruları farklı koşullara dayanır. Mevcut aile kayıtları, rıza ve temsil durumu, çocuğun yararı ve varsa güvenlik riski birlikte değerlendirilmelidir.
Avukat Aslı Şahin Karakaya, Küçükçekmece ve İstanbul genelinde aile ilişkilerinden doğan uyuşmazlıklarda hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmeti sunmaktadır.
Diğer Aile Hukuku Uyuşmazlıkları Nelerdir?
Aile hukuku, evliliğin sona ermesi yanında aile ilişkilerinin kurulmasını, eşlerin hak ve yükümlülüklerini, çocuğun korunmasını ve aile yaşamına ilişkin farklı hukuki ihtiyaçları da kapsar. Evlat edinme, aile konutu, evlenmenin geçersizliği ve nişanlanmanın sona ermesi birbirinden farklı koşullara dayanır.
Evlat Edinme
Çocuğun yararı, bakım ilişkisi, yaş ve rıza koşulları ile mahkeme araştırması değerlendirilir. Koruyucu aile hizmetiyle evlat edinme aynı hukuki statüyü doğurmaz.
Aile Konutu
Ailenin ortak yaşamını sürdürdüğü konut üzerindeki işlemler, diğer eşin açık rızası ve tapuya şerh konulması bakımından incelenir. Şerh ile mülkiyet payı birbirinden ayrılır.
Evlenmenin İptali
Evlenmenin yapıldığı sırada kanuni geçersizlik nedenlerinin bulunması hâlinde mutlak veya nispi butlan gündeme gelebilir. Her evlilik sorunu iptal sebebi değildir.
Nişanlanmadan Doğan Talepler
Nişanlılığın sona ermesiyle alışılmışın dışındaki hediyelerin iadesi, koşulları varsa maddi veya manevi tazminat talepleri değerlendirilebilir.
Ayrıca evlilik birliğinin korunmasına ilişkin önlemler, 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma, çocukla üçüncü kişiler arasında kişisel ilişki ve çocuk mallarının korunması gibi konular da ayrı hukuki değerlendirme gerektirir.
Evlat Edinme Şartları ve Hukuki Süreç
Evlat edinme, mahkeme kararıyla kurulan ve çocuk ile evlat edinen arasında kanunun öngördüğü aile ilişkisini doğuran hukuki işlemdir. Küçüğün yararı temel ölçüttür. TMK 305 kapsamında küçüğün en az bir yıl süreyle evlat edinen tarafından bakılmış ve eğitilmiş olması gerekir; diğer çocukların yararlarının hakkaniyete aykırı biçimde zedelenmemesi de değerlendirilir.
Birlikte Evlat Edinme
Eşler kural olarak birlikte evlat edinir. En az beş yıldan beri evli olmaları veya otuz yaşını doldurmuş bulunmaları gerekir. Eşin çocuğunu evlat edinmede ayrıca özel koşullar bulunur.
Tek Başına Evlat Edinme
Evli olmayan kişi otuz yaşını doldurmuşsa tek başına evlat edinebilir. Evli kişinin tek başına başvurusu ise TMK 307’de sayılan özel durum ve koşullara bağlıdır.
Yaş Farkı ve Çocuğun Rızası
Evlat edinilenin, evlat edinenden en az on sekiz yaş küçük olması gerekir. Ayırt etme gücüne sahip küçük, rızası olmadan evlat edinilemez. Vesayet altındaki küçük bakımından vesayet dairelerinin izni de gündeme gelir. Çocuğun yaşının küçük olması, diğer kanuni koşulların araştırılmasını ortadan kaldırmaz.
Uzman İncelemesi ve Mahkeme Araştırması
TMK 316 uyarınca tarafların kişiliği, sağlığı, ilişkileri, ekonomik durumu, bakım düzeni ve evlat edinmeye yönelten nedenler kapsamlı biçimde araştırılır. Gerektiğinde uzman görüşü alınır. Gelir yeterliliği tek başına olumlu karar garantisi sağlamaz; çocuğun güvenliği ve gelişimi bir bütün olarak incelenir.
Koruyucu aile ile evlat edinme farklıdır. Koruyucu aile hizmeti bakım ve koruma düzenidir; tek başına evlatlık ilişkisi veya mirasçılık statüsü kurmaz. Evlat edinme için kanuni koşullar ve mahkeme kararı gerekir.
Ana-Baba Rızası, Erginlerin Evlat Edinilmesi ve Sonuçlar
Küçüğün evlat edinilmesi kural olarak ana ve babanın rızasını gerektirir. Rıza mahkemede sözlü veya yazılı açıklanıp tutanağa geçirilir. Doğumdan itibaren altı hafta geçmeden rıza verilemez; verilen rıza, tutanağa geçirilmesinden itibaren altı hafta içinde kanundaki usulle geri alınabilir. Geri almadan sonra yeniden verilen rıza kesindir.
Kimliğin veya uzun süredir nerede bulunulduğunun bilinmemesi, sürekli ayırt etme gücü yokluğu ya da küçüğe karşı özen yükümlülüğünün yeterince yerine getirilmemesi gibi TMK 311 koşullarında rızanın aranmaması gündeme gelebilir. Bir ebeveynle iletişimin zor olması tek başına rızayı gereksiz kılmaz; gerekli karar ve araştırma yapılmalıdır.
Ergin veya Kısıtlı Bir Kişi Evlat Edinilebilir mi?
TMK 313’te sürekli bakım ihtiyacı, geçmiş bakım ve eğitim ilişkisi veya en az beş yıllık aile hâlinde birlikte yaşama gibi farklı olasılıklar düzenlenmiştir. Evlat edinenin altsoyu varsa açık muvafakati, evlat edinilen evliyse eşinin rızası ve diğer koşullar ayrıca incelenir. Küçükler için öngörülen her şartın erginlere aynen uygulanacağı varsayılmamalıdır.
Kararın Sonuçları ve Kayıtların Gizliliği
Ana ve babaya ait hak ve yükümlülükler evlat edinene geçer; evlatlık, evlat edinenin mirasçısı olur. Nüfus işlemleri TMK 314’ün güncel hükümlerine göre yapılır. Evlat edinme kayıtları, belgeleri ve bilgileri mahkeme kararı olmadıkça veya evlatlık istemedikçe açıklanamaz. Evlatlık ilişkisinin kaldırılması ise basit bir vazgeçmeye değil, TMK 317 ve devamındaki özel koşullara bağlıdır.
Aile Konutu Şerhi ve Eşin Açık Rızası
Aile konutu, eşlerin aile yaşamını fiilen sürdürdükleri ortak konuttur. Bir taşınmazın yalnızca tapuda bir eş adına olması veya yatırım amacıyla alınmış bulunması, onun aile konutu niteliğini tek başına belirlemez. Fiilî kullanım ve aile yaşamıyla bağlantı incelenir.
TMK 194 uyarınca eşlerden biri diğer eşin açık rızası olmadan aile konutuyla ilgili kira sözleşmesini feshedemez, konutu devredemez veya konut üzerindeki hakları sınırlayamaz. Rızanın sağlanamadığı veya haklı neden olmadan verilmediği durumlarda hâkimin müdahalesi istenebilir. İşlem yapılmışsa işlemin türü ve tarafları dikkate alınarak uygun hukuki talep belirlenir.
Tapuya Şerh Verilmesi
Malik olmayan eş, gerekli belgelerle tapu müdürlüğünden aile konutu şerhi isteyebilir. Şerh, konutun aile konutu niteliğini görünür kılar; korumanın her durumda yalnızca şerhle doğduğu varsayılmaz.
Kiralanan Aile Konutu
Kira sözleşmesinin tarafı olmayan eş, kiralayana bildirimle sözleşmenin tarafı hâline gelebilir. Bu durumda diğer eşle birlikte müteselsil sorumluluk doğması da dikkate alınmalıdır.
Şerh Yarı Tapu Payı Kazandırır mı?
Hayır. Aile konutu koruması mülkiyet devri değildir. Şerh, diğer eşe kendiliğinden yarı tapu payı veya mal rejiminden doğan alacağı ödemez. Konutta geçici oturma, tapu işleminin geçerliliği ve mal paylaşımı ayrı başlıklardır.
Devir ve ipotek iddiasında: İşlem tarihi, konutun o tarihteki niteliği, açık rıza, tapu kayıtları ve üçüncü kişiye ilişkin koşullar birlikte incelenmelidir. Aile konutu şerhinin bulunmaması bütün hakların kaybedildiği şeklinde yorumlanmamalıdır.
Evlenmenin İptali ile Boşanma Arasındaki Fark
Boşanma, geçerli evliliğin kanuni nedenlerle sona erdirilmesine ilişkindir. Evlenmenin iptali ise evlenmenin yapıldığı sırada mevcut olan kanuni geçersizlik nedenlerine dayanır. Eşlerin sonradan anlaşamaması veya evliliğin kısa sürmesi tek başına iptal nedeni değildir.
Mutlak Butlan
Evlenme sırasında başka bir evliliğin bulunması, sürekli ayırt etme gücü yokluğu, evlenmeye engel derecede akıl hastalığı veya kanundaki yasak hısımlık gibi nedenler değerlendirilir. Dava hakkı ve istisnalar ayrıca incelenir.
Nispi Butlan
Evlenme sırasında geçici ayırt etme gücü yokluğu, kanunda belirtilen yanılma, aldatma veya korkutma hâlleri gündeme gelebilir. Her yanlış bilgi veya her hayal kırıklığı iptal sebebi oluşturmaz.
İptal Davası İçin Süre Nedir?
TMK 152 kapsamındaki iptal hakkı, iptal sebebinin öğrenilmesi veya korkunun etkisinin ortadan kalkmasından itibaren altı ay ve her hâlde evlenmeden itibaren beş yıl geçmekle düşer. Bu süre bütün mutlak butlan ve diğer özel durumlar için tek genel kural gibi kullanılamaz. Davacının sıfatı ve iptal nedeni belirlenmelidir.
Çocuklar ve Mali Haklar Nasıl Etkilenir?
Batıl evlilik hâkim kararına kadar geçerli evliliğin sonuçlarını doğurur. TMK 157–158 uyarınca çocukların durumu, eşlerin iyi niyeti, mal rejiminin tasfiyesi, tazminat, nafaka ve soyadı bakımından özel hükümler uygulanır. İptal kararı, çocukların haklarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Nişanın Bozulması, Hediyeler ve Tazminat
Nişanlanma evlenme vaadidir; kimse nişanlılık nedeniyle evlenmeye zorlanamaz. Evlenmeden kaçınma için kararlaştırılmış cayma tazminatı veya ceza koşulu dava edilemez. Buna karşılık nişanlılığın sona ermesi kanunda belirtilen şartlarda iade ve tazminat talepleri doğurabilir.
Hediyelerin Geri Verilmesi
Nişanlılık evlenme dışındaki nedenle sona ererse nişanlıların veya ana-babanın ve onlar gibi davrananların diğer nişanlıya verdiği alışılmışın dışındaki hediyeler geri istenebilir. Her günlük harcama hediye iadesi kapsamında değildir.
Maddi ve Manevi Tazminat
Haklı sebep olmadan bozma veya karşı tarafa yüklenebilen sebeple sona erme hâllerinde kanuni maddi zararlar incelenir. Manevi tazminat için kişilik hakkı ihlali ve diğer koşullar gerekir; üzülmek tek başına yeterli değildir.
Hangi Belgeler Önemlidir?
Hediyenin verildiğini gösteren kayıtlar, fatura ve dekontlar; nişanlılık ve sona erme tarihi; yapılan masrafın amacı ile iddia edilen kusur ve kişilik hakkı ihlaline ilişkin deliller değerlendirilir. Her masrafın tamamının karşı taraftan istenebileceği veya hediyenin mutlaka yalnızca bir kişiye ait olduğu varsayılmamalıdır.
Bir yıllık zamanaşımı: TMK 123 uyarınca nişanlılığın sona ermesinden doğan dava hakları, sona ermeden itibaren bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Sona erme tarihi ve talebin gerçekten nişanlılıktan kaynaklanıp kaynaklanmadığı açıkça belirlenmelidir.
Evlilik Birliğinin Korunması ve Hâkimin Müdahalesi
Eşlerin aile giderlerine katılması, ortak yaşamın sürdürülmesi veya ekonomik güvenliğin korunmasıyla ilgili sorunlarda mutlaka boşanma davası açılması gerekmez. TMK 195–201 çerçevesinde uyuşmazlığın niteliğine uygun önlem istenebilir. Şiddet bulunan olaylarda ayrıca 6284 sayılı Kanun’un koruma sistemi değerlendirilir.
- Geçime katkı: Ailenin giderleri için her eşin yapacağı parasal katkının belirlenmesi.
- Ayrı yaşama: Kanuni koşullarda geçim, konut ve ev eşyasından yararlanmanın düzenlenmesi.
- Borçlulara bildirim: Birlik giderlerine katılmayan eşin borçlularına ödemenin diğer eşe yapılmasının emredilmesi.
- Tasarruf sınırlaması: Ailenin ekonomik varlığını veya mali yükümlülükleri korumak için belirli işlemlerin diğer eşin rızasına bağlanması.
TMK 199 kapsamında bütün malvarlığına otomatik ve süresiz yasak konulmaz. Korunması gereken menfaat, ilgili malvarlığı değeri ve ölçülü önlem somutlaştırılmalıdır. Koşullar değişirse mevcut önlemin değiştirilmesi veya kaldırılması istenebilir.
6284 Sayılı Kanun Kapsamında Koruma ve Uzaklaştırma
6284 sayılı Kanun, şiddete uğrayan veya uğrama tehlikesi bulunan kadınları, çocukları, aile bireylerini ve tek taraflı ısrarlı takip mağdurlarını korumaya yönelik tedbirler düzenler. Koruma için boşanmış olmak veya boşanma davası açmış bulunmak şart değildir. Fiziksel saldırı dışında psikolojik, ekonomik veya cinsel şiddet ile tehdit ve takip olguları da kanuni çerçevede değerlendirilir.
Koruyucu Tedbirler
Uygun barınma, geçici koruma ve diğer destekler; kararın türüne göre yetkili makamlarca değerlendirilir. Koruyucu tedbir verilebilmesi için şiddetin uygulandığı konusunda delil veya belge aranmaz.
Önleyici Tedbirler
Şiddet tehdidi ve hakaretin yasaklanması, ortak konuttan uzaklaştırma, yaklaşmama ve iletişimle rahatsız etmeme gibi önlemler somut riske göre belirlenebilir. Karar geciktirilmeden ele alınmalıdır.
Başvuru en kolay ulaşılabilen ilgili hâkim, mülki amir veya kolluk birimine yapılabilir; hangi makamın hangi tedbire karar verebileceği ayrıdır. Acil tehlikede kolluk veya acil yardım birimine başvuru öncelik taşır. Olayın tarihi, tehdidin içeriği, çocukların durumu ve istenen önlem mümkün olduğunca açık anlatılmalıdır.
Tedbirin Süresi, İtiraz ve İhlal
Tedbir ilk defasında en çok altı ay için verilebilir; tehlike sürüyorsa koşullara göre uzatma, değiştirme veya devam kararı değerlendirilebilir. Kanun kapsamındaki kararlara karşı tefhim veya tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz mümkündür. Karara aykırılıkta hâkim kararıyla zorlama hapsi gündeme gelebilir; her ihlal otomatik yaptırım gibi ele alınmamalıdır.
Koruma kararı ile ceza soruşturması farklıdır. Koruma başvurusu, suç oluşturan eylemler için şikâyet veya soruşturma sürecinin yerini almaz. Aynı olayda koruma, ceza ve aile hukuku talepleri birlikte fakat kendi kurallarıyla yürüyebilir.
Çocukla Hısımlar Arasında Kişisel İlişki ve Çocuk Malları
Büyükanne ve Büyükbaba Çocukla Görüşme İsteyebilir mi?
TMK 325 uyarınca olağanüstü hâller varsa, çocuğun menfaatine uygun ölçüde üçüncü kişilere ve özellikle hısımlara kişisel ilişki hakkı tanınabilir. Bu hak, ana-babayla aynı kapsamda ve her durumda otomatik doğmaz. Önceki bağ, çocuğun yaşı ve ihtiyaçları, bakım geçmişi ve güvenlik koşulları araştırılır.
TMK 326 çerçevesinde çocuğun oturduğu yer mahkemesi de yetkilidir; boşanma ve evlilik birliğinin korunmasına ilişkin yetki kuralları saklıdır. Mevcut velayet ve görüşme kararlarıyla çelişmeyecek açık bir düzen oluşturulması önemlidir.
Çocuğun Mallarının Korunması
Ana ve babanın çocuk mallarını yönetmesi sınırsız tasarruf yetkisi değildir. TMK 352 ve devamındaki yönetim, kullanım ve koruma hükümleri; menfaat çatışmasında kayyım ve gerekli izinler birlikte değerlendirilir. Çocuğa ait paranın ebeveynin kişisel borcu için kullanılabileceği varsayılmamalıdır.
Vesayet işleri ayrı değerlendirilir. Vasi atanması ve bazı vesayet izinleri aile mahkemesinin genel görev alanıyla aynı değildir. Sulh hukuk mahkemesi ve denetim makamına ait görevler, istenen işleme göre ayrıca belirlenmelidir.
Yabancı Mahkeme Kararları ve Uluslararası Aile Uyuşmazlıkları
Yabancı ülkede verilen bir aile hukuku kararının Türkiye’de hangi işlemlerle sonuç doğuracağı kararın türüne bağlıdır. Tanıma ile kararın Türkiye’de hukuki sonuçlarının kabulü; tenfiz ile icra edilebilirliği bakımından ayrı inceleme yapılır. Kesinleşme, usulüne uygun bildirim, savunma hakkı ve kamu düzeni gibi koşullar önemlidir.
Yabancı boşanma kararının nüfus kütüğüne idari yolla tescili, kanuni koşullarda mümkün olabilir. Bu yolun nafaka, velayet veya bütün malvarlığı hükümlerini kendiliğinden uygulanabilir kıldığı varsayılamaz. Kararın kapsamı ve her talebin ayrı şartları kontrol edilmelidir.
Çocuğun başka ülkeye götürülmesi, uluslararası evlat edinme veya yabancı unsur taşıyan soybağı ve velayet konularında uluslararası sözleşmeler ve 5718 sayılı Kanun gündeme gelebilir. Çocuğun iadesi davası ile nihai velayet kararı aynı hukuki amaçla yürütülmez. Yetki ve başvuru süreleri gecikmeden dosya üzerinden incelenmelidir.
Hangi Mahkemeye veya Makama Başvurulur?
Aile hukukuna ilişkin birçok dava aile mahkemesinde görülür. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde belirlenen asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla görev yapar. Bununla birlikte tapuya şerh başvurusu, vesayet, koruma önlemleri ve nüfus işlemlerinin tamamı tek bir mahkemeye yöneltilemez.
| Konu | Başlıca başvuru / değerlendirme |
|---|---|
| Evlat edinme | Aile mahkemesi; evlat edinenin, birlikte evlat edinmede eşlerden birinin oturma yeri |
| Aile konutu şerhi | Koşulları ve belgeleriyle tapu müdürlüğü; uyuşmazlıkta talebin niteliğine uygun mahkeme |
| Evlenmenin butlanı | Aile mahkemesi; TMK 160 gereğince boşanmanın yetki ve usul kuralları |
| Nişanlılıktan doğan talepler | Aile mahkemesi; talebe göre genel ve ilgili özel yetki hükümleri |
| Evlilik birliğinin korunması | TMK 201 çerçevesinde eşlerden herhangi birinin yerleşim yeri ve bağlantılı önlem kuralları |
| 6284 kapsamında tedbir | Tedbirin türüne göre hâkim, mülki amir veya kolluk |
| Vesayet işlemleri | İşin niteliğine göre vesayet ve denetim makamları |
İstanbul ve Küçükçekmece bakımından da ilgili kişinin yerleşim veya oturma yeri, talep türü ve adli yargı çevresi kontrol edilmelidir. “Bütün aile uyuşmazlıkları çocuğun doğduğu yerde açılır” gibi tek bir yetki kuralı bulunmaz.
Deliller ve Başvuru Dosyası Nasıl Hazırlanır?
Kimlik ve Aile Kayıtları
Evlilik, doğum, nüfus ve varsa önceki kararlar doğru hukuki statünün belirlenmesini sağlar. Yabancı belge varsa kesinleşme, onay ve tercüme ihtiyacı incelenir.
Malvarlığı ve Konut Belgeleri
Tapu kaydı, kira sözleşmesi, yerleşim yeri ve fiilî kullanım belgeleri aile konutu iddiasını aydınlatabilir. Nişan hediyeleri için ödeme ve teslim kayıtları önemlidir.
Bakım ve Uzman Kayıtları
Evlat edinme ve çocukla ilişki konularında bakım geçmişi, sağlık ve eğitim bilgileri ile uzman incelemesi değerlendirilir. Çocuğun mahremiyeti korunmalıdır.
Olay ve İletişim Belgeleri
Hukuka uygun mesaj, tutanak, sağlık raporu ve doğrudan gözleme dayalı tanık anlatımları talebe göre kullanılabilir. Koruyucu tedbir için kanundaki delil aranmaması kuralı saklıdır.
Başvuruda olaylar tarih sırasıyla açıklanmalı; istenen sonuç, dayanak belgeler ve varsa acil risk birbirleriyle ilişkilendirilmelidir. Başkasının hesabına izinsiz girerek veya hukuka aykırı takip yaparak delil elde edilmemelidir. Mahkemeden ilgili kayıtların getirtilmesi istenebilir.
Dava Süreleri, Geçici Önlemler ve Arabuluculuk
Bu başlıktaki bütün uyuşmazlıklar için aynı başvuru süresi bulunmaz. Zamanaşımı, hak düşürücü süre ve itiraz süresi farklı hukuki sonuçlar doğurur. Olayın gerçekleştiği, öğrenildiği ve kararın tebliğ edildiği tarihler birbirinden ayrılmalıdır.
| Talep | Süre bakımından temel nokta |
|---|---|
| Nişanlılığın sona ermesinden doğan dava hakları | TMK 123: sona ermeden itibaren bir yıllık zamanaşımı |
| TMK 152 kapsamındaki iptal hakkı | Öğrenme veya korkunun sona ermesinden altı ay; her hâlde evlenmeden beş yıl |
| Evlat edinmede ana-baba rızası | Doğumdan sonraki ve geri almaya ilişkin ayrı altı haftalık düzenlemeler |
| 6284 kararına itiraz | Tefhim veya tebliğden itibaren iki hafta |
Acil koruma veya geçici önlem gerekiyorsa esas davanın sonuçlanması beklenmeden uygun başvuru yapılabilir. Ancak her başvuru her tür önlemi doğurmaz; yetkili makam ve talebin koşulları belirlenmelidir.
Her Aile Uyuşmazlığı Arabuluculuğa Uygun mu?
Evlat edinme ve evlenmenin geçerliliği gibi tarafların serbestçe tasarruf edemediği statü konuları anlaşmayla kurulamaz veya kaldırılamaz. Aile içi şiddet iddiası içeren uyuşmazlıklar arabuluculuğa elverişli değildir. Parasal bir talebin arabuluculuğa uygunluğu ise kendi hukuki niteliğine göre incelenir; bu sayfadaki tüm konular için tek bir zorunlu arabuluculuk kuralı yoktur.
Hukuki Süreç Nasıl İlerler?
Talebin ve Aciliyetin Belirlenmesi
İstenen sonucun statü değişikliği, parasal alacak, konut koruması veya güvenlik önlemi olup olmadığı ayrılır. Acil tehlike varsa uygun koruma başvurusu öncelikle değerlendirilir.
Görev, Yetki ve Süre Kontrolü
Başvurulacak makam, hak sahibi, karşı taraflar, temsil ve rıza koşulları belirlenir. Her talebin süreleri dosyanın tarihleriyle karşılaştırılır.
Belge ve Delillerin Hazırlanması
Mevcut kararlar, nüfus ve konut belgeleri, masraf kayıtları ve ilgili iletişim delilleri toplanır. Kurumlardan istenecek belgeler açıklanır.
İnceleme ve Gerekli Uzman Desteği
Talebe göre taraflar dinlenir, kurum kayıtları incelenir ve uzman değerlendirmesi alınır. Geçici kararların uygulanması ve değişen riskler izlenir.
Karar ve Sonraki İşlemler
Kararın kanun yolu, süre ve kesinleşme durumu incelenir. Tapu, nüfus, koruma veya tahsil işlemleri kararın niteliğine göre takip edilir.
Süre ve masraflar her dosyada aynı değildir. Tebligat, uzman araştırması, yabancı belgeler ve talebin kapsamı sonucu etkiler. Belirli şartlarda adli yardım istenebilir; 6284 kapsamındaki işlemlerin özel gider muafiyetleri de ayrıca değerlendirilmelidir.
Örnek Aile Hukuku Uyuşmazlıkları
Aşağıdaki senaryolar açıklama amaçlıdır; gerçek dosya veya sonuç garantisi değildir. Belgeler ve olay tarihleri farklı sonuçlara yol açabilir.
Statü ve Aile İlişkileri
Kanuni koşullar birlikte değerlendirilir.
- Eşin Çocuğunu Evlat Edinme
Bir eş, diğer eşin önceki ilişkisinden olan çocuğunu evlat edinmek istemektedir.
TMK 306’daki özel koşullar yanında bakım, yaş farkı, çocuk ve ana-baba rızası ile çocuğun yararı incelenir.
- Evlilik Sırasında Aldatma İddiası
Eşlerden biri evlenmeye yönelten belirli bir konuda aldatıldığını söylemektedir.
İddianın TMK’daki nispi butlan koşullarını karşılayıp karşılamadığı ve süreler incelenir. Her yanlış beyan iptal nedeni sayılmaz.
- Büyükanneyle Görüşmenin Kesilmesi
Çocukla uzun süre yakın bakım ilişkisi bulunan büyükanne artık görüşemediğini belirtmektedir.
Olağanüstü hâl ve çocuğun yararı koşulları araştırılır. Akrabalık tek başına sınırsız görüşme hakkı sağlamaz.
Konut, Güvenlik ve Parasal Talepler
Koruma ile mülkiyet birbirinden ayrılır.
- Aile Konutunun Devredilmesi
Ortak yaşam konutu diğer eşin açık rızası olmadan satılmıştır.
Konutun niteliği, işlem ve rıza belgeleri ile uygun dava ve geçici koruma yolu değerlendirilir.
- Nişan Hediyesinin İadesi
Nişan sona ermiş, alışılmışın dışında değerde bir hediyenin geri verilmesi istenmektedir.
Hediyeyi kimin kime verdiği, niteliği ve bir yıllık zamanaşımı incelenir. Tazminatın koşulları ayrıca değerlendirilir.
- Israrlı Tehdit ve İletişim
Kişi, ayrı yaşadığı aile bireyinin tehdit ve rahatsız edici iletişiminin sürdüğünü bildirmektedir.
Somut riske uygun 6284 önlemleri ve gerekiyorsa ceza başvurusu değerlendirilir; boşanma davası açılması beklenmez.
Diğer Aile Hukuku Uyuşmazlıkları Hakkında SSS
Evlat edinmek için mutlaka evli olmak gerekir mi?
Hayır. Evli olmayan kişi otuz yaşını doldurmuşsa ve diğer koşullar varsa tek başına evlat edinebilir. Evli kişinin tek başına başvurusu ise kanundaki özel şartlara bağlıdır.
Evlat edinmede yalnızca gelir yeterliliği mi aranır?
Hayır. Çocuğun yararı, bakım ilişkisi, yaş ve rıza koşulları, aile ilişkileri ve gerektiğinde uzman değerlendirmesi birlikte incelenir.
Ana veya baba rıza vermiyorsa evlat edinme kesinlikle imkânsız mı?
Kanunda rızanın aranmayabileceği özel durumlar bulunur. Bu durumların varlığı araştırılır ve gerekli karar alınır; yalnızca iletişimin zor olması yeterli sayılmaz.
Koruyucu aile olmak evlat edinmek anlamına gelir mi?
Hayır. Koruyucu aile hizmeti ile mahkeme kararıyla kurulan evlatlık ilişkisi farklı hukuki statülerdir.
Aile konutu şerhi için diğer eşin izni gerekir mi?
TMK 194 kapsamında malik olmayan eş gerekli belgelerle şerh isteyebilir. Şerhin koşulları ve konutun aile konutu niteliği değerlendirilir.
Şerh tapunun yarısını bana geçirir mi?
Hayır. Aile konutu şerhi mülkiyet devri değildir. Tapu payı, geçici oturma düzeni ve mal rejimi alacağı ayrı değerlendirilir.
Kiracı olunan ev aile konutu olabilir mi?
Evet. Aile konutu koruması yalnızca eşin malik olduğu konutlarla sınırlı değildir. Kira sözleşmesi, rıza ve sözleşmeye taraf olmaya ilişkin kurallar ayrıca uygulanır.
Kısa süren evlilik iptal ettirilebilir mi?
Evliliğin kısa sürmesi tek başına iptal nedeni değildir. Evlenme sırasındaki kanuni geçersizlik nedenleri ile boşanma sebepleri farklıdır.
Nişan bozulunca bütün hediyeler geri alınır mı?
Hayır. TMK 122 alışılmışın dışındaki hediyelere ilişkindir. Veren kişi, hediyenin niteliği ve sona erme sebebiyle ilgili kanuni kapsam incelenir.
Nişan bozulması otomatik tazminat hakkı verir mi?
Hayır. Maddi ve manevi tazminat için kusur, zarar ve kişilik hakkı ihlali gibi talebe özgü koşullar araştırılır.
Koruma kararı için boşanma davası açmak gerekir mi?
Hayır. 6284 kapsamında başvuru boşanma davasına bağlı değildir. Şiddet veya tehlike ile uygun koruma önlemi değerlendirilir.
Koruyucu tedbir için mutlaka darp raporu gerekir mi?
Hayır. Kanuna göre koruyucu tedbir kararı için şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz. Varsa belgeler talebi açıklayabilir; başvuru yalnızca rapor bulunmadığı için ertelenmemelidir.
Uzaklaştırma kararı her zaman altı ay mı verilir?
Hayır. İlk tedbir en çok altı ay olabilir; somut risk ve ihtiyaca göre süre belirlenir. Tehlike sürerse devam veya değişiklik talebi değerlendirilebilir.
Yurt dışı boşanma kararı Türkiye’de otomatik bütün sonuçlarını doğurur mu?
Hayır. İdari tescil, tanıma ve tenfiz yolları ile kararın nafaka, velayet ve diğer hükümleri ayrı koşullara tabidir.
Büyükanne ve büyükbabanın çocukla görüşme hakkı var mı?
TMK 325’teki olağanüstü hâl ve çocuğun menfaatine uygunluk koşulları varsa kişisel ilişki kurulması istenebilir. Otomatik ve sınırsız hak değildir.
Bütün başvurular aile mahkemesine mi yapılır?
Hayır. Tapu, vesayet, idari nüfus işlemleri ve 6284 tedbirlerinin türüne göre görevli makam değişebilir. Önce talebin hukuki niteliği belirlenir.
İlgili Hukuki Konular
Boşanma Davaları
Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma davaları, dava süreci ve evliliğin sona ermesinin hukuki sonuçları.
Velayet Davaları
Çocuğun üstün yararı doğrultusunda velayetin belirlenmesi, değiştirilmesi ve kişisel ilişki kurulması.
Nafaka Davaları
Tedbir, iştirak, yoksulluk ve yardım nafakası ile nafakanın artırılması, azaltılması ve kaldırılması.
Mal Paylaşımı
Mal rejiminin tasfiyesi, edinilmiş ve kişisel malların ayrımı, katılma alacağı ve değer artış payı.
Soybağı ve Babalık Davaları
Soybağının kurulması ve reddi, babalık davası, tanımanın iptali ve DNA incelemesine ilişkin süreçler.
Diğer Aile Hukuku Uyuşmazlıkları
Evlat edinme, aile konutu, evlenmenin iptali, nişanlanmadan doğan talepler ve aile içi koruma önlemleri.
İlgili Mevzuat ve Kaynaklar
İçerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Talebin türü, tarafların durumu, olay tarihleri, mevcut kararlar ve güncel mevzuat birlikte incelenmelidir. Örnekler sonuç garantisi içermez. Son kontrol: .
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu: TMK 118–123, 145–160, 194–201, 305–320, 325–326 ve çocuk mallarına ilişkin hükümler.
- 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun: koruyucu ve önleyici tedbirler, itiraz ve ihlal hükümleri.
- Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı — 6284 hakkında sorular: başvuru ve koruma sistemi.
- 4787 sayılı Aile Mahkemeleri Kanunu: görev ve uzman desteği.
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: deliller, usul ve geçici hukuki koruma.
- 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun: yabancı unsur, tanıma ve tenfiz.
- 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu: nüfus kayıtları ve yabancı kararların tescili.
